Władysław Orkan urodził się 27 listopada 1875 roku w Porębie Wielkiej, zmarł 14 maja 1930 roku w Krakowie- pisarz tworzący w okresie Młodej Polski .


Naprawdę nazywał się Franciszek Ksawery Smaciarz. W 1898 roku zmienił nazwisko na Smreczyński, od nazwiska rodowego matki Smreczak. Rodzice jego pochodzili z ubogich rodów, ojciec był drwalem, zimą szył kierpce. Z trójki rodzeństwa on i jego starszy brat Stanisław, późniejszy profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, zdobywali wykształcenie, wbrew woli ojca, który młodszego syna przeznaczył do pracy na roli. Obaj po ukończeniu szkoły elementarnej w Szczyrzycu, prowadzonej przy klasztorze cystersów, kontynuowali naukę w Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. Matka raz w miesiącu chodziła do synów ponad 70 km pieszo z Poręby do Krakowa, niosąc im w tobołku produkty żywnościowe. Jej poświęcenie, oddanie dzieciom w powieści Matka opisał Ignacy Maciejowski- pierwszy literacki opiekun Orkana, późniejszy jego przyjaciel. Orkan budził sensację swym góralskim pochodzeniem. Angażował się bardzo w działalność wielu kółek szkolnych, uczęszczał na zebrania tajnych organizacji niepodległościowych i przede wszystkim dużo czytał. Pierwsze utwory zaczął publikować w czwartej klasie. Ponieważ władze austriackie nie zezwalały uczniom na tego typu działalność, pisał pod pseudonimem Orkan, co oddawało jego buntownicze nastroje.

Za debiut Orkana przyjmuje się Nowele wydane w 1898 roku, do których przedmowę, zgodnie z panującym wówczas zwyczajem, napisał uznany już w literaturze, 10 lat starszy od Orkana Kazimierz Przerwa Tetmajer .

Orkan zmarł w Krakowie, dokąd pojechał odwiedzić umierającą córkę. Zosia umarła w dwa tygodnie później, nie dowiedziawszy się o śmierci ojca. Pochowana jest na cmentarzu w Niedźwiedziu.

Władysław Orkan został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. W rok później specjalnym pociągiem jego trumna została przewieziona do Zakopanego. Pociąg zatrzymywał się na każdej stacji, całe Podhale żegnało dumaca z Gorców. Na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku jego grób znajduje się w sąsiedztwie Tetmajera, Chałubińskiego i Sabały. W 1934 roku Polonia amerykańska ufundowała pomnik Władysława Orkana, który stanął na Rynku w Nowym Targu. W 2003 roku został on przeniesiony do Niedźwiedzia, rodzinnej miejscowości pisarza, gdzie został usytuowany w centrum wsi.

Władysław Orkan pisał dramaty, wiersze, powieści i nowele, utwory publicystyczne, w tym reportaż Drogą Czwartaków. Tematyką jego utworów był głównie obraz biednej polskiej wsi. Ale był również wspaniałym humorystą (Herkules nowożytny i inne wesołe rzeczy), piewcą urody gorczańskiego pejzażu. Jego baśń z dawnych czasów Drzewiej, obok powieści W roztokach  to szczytowe osiągnięcie pisarza, porównywana jest do Puszczy Jodłowej Żeromskiego. Zaangażował się w nurt regionalizmu podhalańskiego, był współzałożycielem i pierwszym prezesem Związku Podhalan.

Twórczość Władysława Orkana

POEZJE

  • Nad grobem Matki. Dumania, Kraków 1896
  • Z tej smutnej ziemi, Lwów 1903
  • Z martwej roztoki, Kraków 1912
  • Pieśni czasu, Piotrków 1915

DRAMATY

  • Skapany świat. Dramat w czterech aktach z epilogiem, Lwów 1903
  • Ofiara. Fragment w trzech aktach z r.1846, Kraków 1905
  • Wina i kara. Tragedia, Kraków 1905
  • Franek Rakoczy. Epilog w trzech aktach, Lwów 1908

NOWELE

  • Nowele (z przedmową K. Tetmajera), Warszawa 1898
  • Nad urwiskiem. Szkice i obrazki. Lwów 1900  
  • Herkules nowożytny i inne wesołe rzeczy, Kraków 1905
  • Miłość pasterska. Nowele, Lwów 1908
  • Wesele Prometeusza, Warszawa 1921

Powieści

  • Komornicy, Lwów 1900
  • W Roztokach (tom I i II), Lwów 1903
  • Pomór, Kraków 1910
  • Drzewiej, Kraków 1912
  • Kostka Napierski,  Warszawa 1925

Publicystyka

  • Drogą Czwartaków. Od Ostrowca na Litwę, Kraków 1916
  • Listy ze wsi (tom I i II), Warszawa 1925-1927
  • Warta. Studia, listy, szkice, Lwów 1926
  • Wskazania, Warszawa 1930

Utwory nieukończone

Czantoria (i inne pisma społeczne), Warszawa 1936